Bobry- inżynierowie ekosystemów. Ich wpływ na bioróznorodność.

To, że bobry znacząco przekształcają siedliska, w którym żyją wie każdy, kto był w miejscu ich przebywania. Tamy na ciekach, ślady żerowania a więc wycinki drzew, zalewanie terenów przyległych, tworzenie nowych akwenów- to typowe przejawy widocznej ich działalności. Nasuwa sie pytanie- jaki wpływ maja te ssaki na siedliska towarzyszące i gatunki je zamieszkujące?

Photo by BMJ (shutterstock.com)

Przeczytałam ostatnio ciekawy artykuł o tym. Można się z nim zapoznać na stronie https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969724053166
Badania były prowadzone w Polsce przez Izabelę Fedyń, Wojciecha Sobocińskiego, Sławomira Czyżowicza,  Jakuba Wykę i Michała Ciacha. 

Pod tekstem poniżej wkleiłam link do źródła w języku angielskim. 

Okazuje się, że ich obecność zwiększa bioróżnorodność w sąsiednich siedliskach wodnych i nadbrzeżnych, ale bobry mogą także wpływać na siedliska lądowe położone poza zasięgiem ich bezpośredniej aktywności.  

Badania dotyczyły ptaków lęgowych z siedlisk typowo wodnych jak i pośrednich- łąkowych, leśnych w mniejszej i większej odległości od wnętrza ekosystemów leśnych zmodyfikowanych i niezmodyfikowanych przez bobry. 

Wyniki pokazują większe bogactwo gatunkowe terenów bobrowych, a także większą liczebnością gatunkową ptaków lęgowych w porównaniu z ciekami wodnymi bez modyfikacji przez bobry. 27%odnotowanych gatunków ptaków występowało wyłącznie na stanowiskach bobrowych. 

Wpływ obecności bobrów na populacje ptaków rozciagał się na siedliska lądowe położone do 100 m od brzegu wody. Tam też bogactwo i liczebność gatunków było wyższe. Skład gatunkowy taże uległ zmianie. Stwierdzono dodatnia korelację pomiędzy calkowita powierzchnią mokradeł bobrowych a liczbą notowanych gatunków i osobników ptaków. 

Dlaczego ptaki? 

Ptaki są potencjalnymi ekologicznymi wskaźnikami bioróżnorodności lądowej. Są szeroko rozprzestrzenione, zróżnicowane i mobilne, bardzo często stoją na najwyższym poziomie troficznym, poza tym dobrze reagują na modyfikacje siedlisk oraz zmiany w składzie i liczebności organizmów na niższych poziomach łańcuchów pokarmowych. Poza tym, wiele gatunków ptaków jest zagrożona lokalnie lub globalnie. Jak widać bobry- tworząc swój świat życia, wpływają na inne gatunki i to w dodatni sposób. Badania wykazały ponadto, że ich siedliska wraz z ladowymi strefami buforowymi mogą stanowić sieć punktów o wysokiej bioróznorodności.

W wielu badaniach na świecie, potwierdzono, że działalność bobrów pozwala na zwiększenie bioróżnorodności na ich terenie o ok. 25%.

źródło- https://life-beaver.eu/

Ostatnimi czasy rośnie zainteresowanie bobrami jako istotnymi czynnikami w przywracaniu ekosystemów słodkowodnych i nadbrzeżnych. Ekosystemy te, są przedmiotem badań w kontekście zagrożeń jakim one podlegają. Bobry mają zdolność przekształcania zamieszkane przez siebie cieki wodne tworząc mozaikę siedlisk, z nowymi niszami do zasiedlenia przez- niejednokrotnie zagrożone gatunki innych organizmów.

To wielkie i istotne zmiany zarówno w geomorfologii koryt, ale też na poziomach biochemii, zwiększanie retencji, poprawa jakości wody, ograniczenie erozji i inne zmiany właściwości cieków wodnych. 

Siedliska nadrzeczne położone między ekosystemami lądowymi a wodnymi mają unikalny zespół gatunków roślin i zwierząt. Bobry wykorzystując siedliska położone do 100 m od wody zmieniając je podczas swego żerowania. Mają wpływ na skład i strukturę roślinności. 

Zwierzęta te przyczyniają się do tworzenia otwartych siedlisk poprzez silny wpływ na drzewa i krzewy poprzez stymulację regeneracji drzew, ale także- powodując wzrost ilości martwego drewna. 

Naukowcy mimo dość pewnych obserwacji nie są jednak do końca pewni jak efekt bobra działa na bioróżnorodność lądową. Jednak w kontekście przestrzennym możliwe, że skutki inżynieryjnej działalności bobrów będą jednak wykraczać poza bezpośredni obszar ich działalności- tzw. efekt rozlania. 

Przykładem są tu tereny prawnie chronione, które przyczyniają się do podniesienia różnorodności gatunkowej poza swymi granicami.

Artykuł 
Ecosystem engineers cause biodiversity spill-over: Beavers are associated with breeding bird assemblages on both wetlands and adjacent terrestrial habitats